Puja Saha Sesontengan
Oleh : I PUTU ARYA SURYAWAN, S.Fil., M.Pd.
Tahun : 2024
AGEM-AGEMAN MANGKU SONTENG
"Puja pali-pali kretti dharmma, aji puja deha, aranira waneh, maka gaglaranira angonteng, sahangaran,"
Puja pala pali adalah bagian dari dharma, atau sebuah kewajiban, yaitu sebuah doa yang sederhana untuk melakukan pemujaan, namanya atau doa yang dipanjatkan tidak terasa asing atau mudah dipahami, sebagai pedoman yang dilakukan sebagai ageman nyonteng atau mangku sonteng,
"anabuhakna tngeran alambe, aghenta sasiwak, umiring maring sor, dadya swaranya tabuh pisan, Neng, Neng, Neng",
Menyuarakan sebuah genta dengan ciri satu ketukan, menggunakan genta hanya sebagian atau satu sisi saja, dengan memiringkan pada bagian bawah genta, menjadi suaranya dengan nada satu ketukan, dengan suara neng-neng-neng,
"mangkana salawasnya anyonteng, aywa ngiwangi, aywa mamadha-madha, ring bhawa laksana, ulahira sang brahma pandhita, margga nira amuja-muja ngloka parasraya, apan sang pandhita makanggeh sang guru yogiswara dening sang para loka kramma, maka purohitaning jagat,"
Demikianlah hendaknya dilakukan selamanya, janganlah menyalahkan atau jangan sampai keliru memahami, dan jangan menyamai, jangan juga melakukan hal yang sama, menyerupai apa yang dilakukan oleh Brahmana Pandita atau Wiku, sebagaimana Sang Wiku melakukan puja-puja atau melakukan pelayanan, karena Sang Wiku adalah seorang guru yang mengajarkan ajaran yoga kepada masyarakat, dan Wiku juga memiliki kedudukan yang mulia,
" kalinganya, ya sira arep angaduga magaman, wnang awinten gama tirtha sira rumuhun, mresihan agama ring raga sariranta, wnang adadaha dharmma, pawintenan gama tirtha, ring sang brahmana para pandhita, maka amrestitaning raga sasira,"
Maka dari itu, bagi siapa saja yang hendak mempelajari atau mengisi diri tentang ajaran agama, hendaknya melakukan pawintenan atau penyucian diri terlebih dahulu dengan memahami apa yang dimaksud dengan gama tirta, gama tirta dapat dipelajari atau didapatkan dari Ida Sang Wiku atau Brahmana Pandita, dengan ajaran tersebut dapat menyucikan diri.
"yan sira praya anyonteng, glari puja deha, asa-asa akunang, apningan sira rumuhun, anyuci laksanna anda tirtha pabresihan, ring sang sdaka, siwa tuwi bhuddha, asasalin wastra lan kampuh, sarrwa putih,"
Jika anda atau siapa saja hendak melakukan nyonteng atau menjalankan sebagai Mangku Sonteng, melakukan doa dengan seha atau bahasa yang sederhana, hendaknya melakukan beberapa tahapan, melakukan konsentrasi atau memfokuskan fikiran, menyucikan diri dengan tirta pabersihan, yang sebelumnya telah dimohonkan kepada Sang Wiku atau Sulinggih, baik Sulinggih Siwa maupun Budha, memakai busana dan pakaian serba putih,
" asmupne drupanya, hning tan kapinggingan, satkanta ring unggwan amuja sonteng, maha leprupanta, asila desa pned, ngarepin sopakaranya, lwirnya, toya panglukatan, pabresihan, sakeng sang sdaka, sira sang sinuwun, ika sasuwunan, nga. apan sira juga wnang mrasiddha kna ikang sarwwa pinuja, mwah ngaepan skar mwang asep menyan astanggi, wepawitra winadahan paruk anyar, anggen pamretista sopokaraning babanten,
Sebagai seorang Mangku Sonteng, di depannya ada dupa yang menyala atau pasepan dengan asap, suasana ketika mulai nganteb dibuat hening, sebagai sebuah persyaratan pemujaan seorang Mangku Sonteng adalah keheningan, diawali dengan duduk bersila dengan badan yang tegap, di depannya terdapat sarana seperti tirta pengelukatan, tirta pabersihan, yang keduanya didapatkan dengan cara memohon kepada Ida Sang Sulinggih, karena beliau Sang Sulinggih sebagai pemberi kewenangan atau sebagai Dewa Sekala. Beliau Sang Sulinggih juga berwenang menyucikan segala bentuk upakara atau bebantenan serta mengesahkan sebuah pemujaan yang dilakukan oleh Mangku Sonteng, juga di depan Mangku Sonteng tersedia bunga serta asep atau dupa yang wangi, atau pasepan yang diisi menyan, juga tersedia air bersih dengan tempat yang dibuah dari kuali (payuk) yang baru atau bersih, yang air tersebut akan digunakan untuk sarana penyucian segala jenis upakara atau bebantenan. Hal tersebut diatas sebagai sebuah perlengkapan yang mutlak ada ketika Mangku Sonteng melakukan nganteb.
"Riwus jangkep, sapakaranya kabeh, glarakna sapari krammanta amantra amusti angrelesika, idhepta tan hana kaletuhan, hning galang kadi gaganna tanpa megga, ngastiti panugrahan bhatara siwa rumuhun, unggwahakna ring awakta, amantra rumngeku mnyep, ring ngati,"
Setelah lengkap segala jenis kelengkapan nganteb dane Mangku Sonteng, mulailah mengucapkan mantra yang diawali dengan menyucikan diri, dengan cara memusatkan fikiran sehingga suci tanpa ada memikirkan hal yang lainnya, menjadi fikiran yang hening dan terang bagaikan langit tanpa awan, diawali dengan memohon anugrah dari Bhatara Siwa, yang diturunkan (ngalinggihang Siwa) ke dalam diri dane Mangku Sonteng, sehingga menyatukan Siwa dalam diri dane Mangku Sonteng, mantra tersebut diucapkan dalam hati, dan tidak bersuara.
AGEM-AGEMAN NGAMARGIANG UPACARA DEWA YADNYA PIODALAN
PANGREDANA
Kamargiang rikala wawu malinggih, utawi pagredana dados kamargiang ring jeroan sedereng memargi ring genah upacara. Sarana: wantah nganggen asep kemanten.
Mantra ring sor dados pilih asiki sane manut ring kayun
NGASTITI PANUGRAHAN BHATARA SIWA
(Tangan amusti karana)
Ong Siwa Nugraha Nirmmala
Sarwwa Sastra Suksma Siddhi
Sarwwa Karya Suddha Nirmmala Ya Namah Swaha
Ong Saraswati Sama Siddhi Ya Namah Swaha
Ong Ghmung Sadhasiwa Ya Namah Swaha
Ong Ghmung Paramasiwa Ya Namah Swaha
Ong Ghmung Galedipatha Ya Namah Swaha
Ong Siwa Pasupati Ya Namah
Ong Pakulun Hyang Manggalaning Purusa
Handa Wara Nugraha Mami
Kasidian Sarwa Sidhakarya
Angadeg Maring Hidepku
Galang Tanpa Letuh
Kadi Megha Maring Akasa
Ong Siwa Nirmala Ya Namah
Ong Ghmung Sadhasiwa Ya Namah
Ong Ghmung Paramasiwa Ya Namah
Ong Ghmung Pasupati Ya Namah
Ong Sang Hyang Siwa Nirmala Jnana
Anugerahaken Sarwa hidep Suksam Siddhi
Sarwa Karya Sudha Nirmala
Ong Saraswati Parama Sidhya Ya Namah
Anughaken Sasra Suksma Siddhi
Sarwa Karya Prasidhyantu
Ong Ghmung Ganapata Ya Namah
Anugrahaken Sarwa Kasidian
Sawa Kala Purna Ya Namah
Ong Siddha Sudha Siddhi Ya Namah
NGERESIKIN TANGAN ANTUK TOYA
(Sirati tangan antuk toya anyar, tur usapin tangan ke ukup urip asep)
Ong Sudha Nirmala Ya Namah
Ong Agni Sudha Ya Namah
Ong Kara Sudha Ya Namah
NGASEP RAGA
(Tangan keukup ring asep, tur tangan kasilang ring angga utawi ring dada)
Ong Dupa Astra Ya Namah
Ong Agni Englebur Sarwa Papa Klesa Geleh Pateleteh Sariranku Ya Namah
Ong Sarwa Papa Dasa Mala Moksha Hilang Ya Namah
Ong Sarira Sudha Nirmala Ya Namah
NGANGGEN CENDANA/MENYAN ASTANGGI
(Cendana utawi menyan kagenahang ring gidat utawi selaning lelata, karna kiwa tengen)
Ong Siwa, Sadhasiwa, Prammasiwa Ya Namah
Ong Mang Prama Guru Iswara Ya Namah
Ong Ang Brahma Hidup, Ong Ung Wisnu Sidhya, Ong Mang Iswara Mandhi
Ong Hyang Hyang Sang Hyang Ayu
Ingulun Aminta Wara Nugrraha Arum Arum
Sida Sang Hyang Ayu Manugrahaken Kasidian
Sang Hyang Pasupati Anugrahaken Pangidephati
Alungguh Sira Dewata Kabeh
Maring Angga Sarira
NUNAS PABERSIHAN RAGA (AJI KATOMAH)
(Ngagem asep, wusan nguncarang mantra, asep keuter ring prarai ping 3)
Ong Hidep Aku Anganggo Aji Katomah
Amangsa Amungsung Tan Pabersihan
Aku Pawaking Setra
Sukha Kang Akasa Sukha Kang Pertiwi
Aku Tang Keneng Kasebelan
Mapan Aku Teka Amersihin Awak Sariranku
Teka Bersih, Teka Bersih, Teka Bersih
Ong Pakulun Sang Hyang Aji Katomah
Inugrahaken Bhatara Siwa
Mamurti Maring Sariranku
Mabersihin Angga Sariranku Kabeh
Psuk Wedu Sudha Nirmala
Tan Keni Kacuntakan Wong Glen
Sudha Nirmala Ya Namah
MASIRAT PANGELUKATAN
(nyiratang angga anuk tirta panelukatan sane katunas saking Wiku/Sulinggih, utawi tirta pangelukatan sane sampun wenten, dados anggen toya bungkak utawi toya kelebutan)
Ong Ong Ananta Galeya Namah
Ong Ong Padmasana Ya Namah
Ong Pratama Sudha, Dwitya Sudha, Tritya Sudha
Ong Sudha, Sudha, Sudha, Nirmala Ya Namah
RAJA PINULAH
(Tangan amusti karana, dados nganggen sekar, wusan nguncarang mantra sekar kagenahang ring udeng)
Ang, Ung, Mang, Ong
I Ba Sa Ta A, Ya Namah Siwaya, Ang Ung Mang Ong
Ong Ang Ung Mang Raja Pinulah
Sang Hyang Pasupati Hyang Ning Pinulah
Sira Brahma Wisnu Iswara
Sira Nugraha Sira Migraha
Sira Wesya Mwang Amerta
Sira Sarwa Karya Mwang Sarwa Siddhi
Wehaken Hulun Panugrahan Ta
NGADEGANG SIWA RING ANGGA
(Tangan amusti karana, dados mesarana antuk bija, wusan kapuja bija kagenahang ring siwa dwara, lelata, dada, bahu tengen, bahu kiwa, taler dados masarana asep sinambi nguncarang mantra kasurat panca aksara ring angga sarira duwene)
Ong Ong Rah Phat Astra Ya Namah Swaha
Ong Ang Ksamma Sampurnna Ya Namah Swaha
Ong Ong Dewa Pretista Ya Namah
Ong Sang Bang Tang Ang Ing Siwa Lingga Ya Namah
Ong Ing Isana Ya Namah (Siwa Dwara)
Ong Tat Purusa Ya Namah (Lelata)
Ong Ang Angora Ya Namah (Dada)
Ong Bang Bamadewa Ya Namah (Bahu Tengan)
Ong Sang Sadyagata Ya Namah (Bahu Kiwa)
Idep Dewa Siwa Malingga Ring Bahunta Tengan
Dewa Sadasiwa Malingga Ring Bahunta Kiwa
Dewa Paramasiwa Malingga Ring Siwadwaranta
Pada Nyuksma Ring Raga Sariranta Kabeh
Tunggal Sira Amupul Kabeh Umungguh Ring Tuntunging Hati
Ong Ang Ung Mang, Ang Ah Ong
NGURIPANG DASENDRIYA
(Kamargiang antuk pranayama, rikala tahan napas sambil nguncarang mantra ring hidep)
Sa Ba Ta A I, Na Ma Si Wa Ya, Ang Ung Mang Ong
AMUJA BHATARA
(Kamargiang antuk sembah puyung)
Ong Rah Ung Phat Astra Ya Namah
Ong Ong Ksama Sampurna Ya Namah
Ong Dewa Arddha Nareswari Ya Namah
Ong Pakulun Hyang Paramaning Suksma
Sang Hyang Ardha Nareswari
Maraga Sang Hyang Jagatnatha
Hulun Nyatpada Antuk Tangan Karo
Nunas Panugrahan Hyang Dewa Bhatara
Lamakane Hulun Tan Keni Tulah Pamidi
Kacakra Bhawa Antuk Linggih Paduka Bhatara
Ngaturang Linggih Paduka Bhatara
Saha Matur Atur Sopakaraning Yadnya
Ong Sang Hyang Pamarama Siddhi Ya Namah
Ong Pakulun Paduka Bhatara ...........................
Ingulun Ngaturaken Sembah Bhakti Ring Padan Paduka Bhatara
Mapan Inguun POinaka Pamangkuan Paduka Bhatara
Ngaturang Pengeling-eling Ring Paduka Bhatara
Ledang Paduka Bhatara Manugrahi Hulun
Kasidian Saraja Karya